Oracións subordinadas: todos os tipos

Oracións subordinadas: todos os tipos

Introdución

Unha oración composta ten máis dun verbo conxugado. As súas partes poden unirse de dúas maneiras: por coordinación, cando as oracións están ao mesmo nivel (Estudei e aprobei), ou por subordinación, cando unha oración (a subordinada) depende doutra (a principal) e cumpre unha función dentro dela. Nesta lección aprenderás a recoñecer os tres grandes tipos de subordinadas: substantivas, adxectivas e adverbiais.

1. Subordinadas substantivas

Funcionan como un substantivo ou un sintagma nominal. Por iso pódense substituír por iso ou algo. Poden ser:

• Suxeito: Gústame que veñas (→ Gústame iso).
• Complemento directo: Dixo que chegaría tarde (→ Dixo iso).
• Complemento de réxime ou do nome, levando preposición: Confío en que o consigas; Tiña ganas de saír.

Nexos: que, se e os interrogativos (quen, que, cando, onde, como, canto). Cando introducen unha pregunta indirecta chámanse interrogativas indirectas: Non sei se virá; Pregúntalle onde vive.

2. Subordinadas adxectivas ou de relativo

Funcionan como un adxectivo: complementan un substantivo, que se chama antecedente. Introdúcense con relativos: que, quen, o cal / a cal, onde, cuxo / cuxa.

• O libro que me deixaches é moi bo (antecedente: libro; equivale a «o libro emprestado»).
• Esa é a casa onde naceu Rosalía.
• A autora cuxa novela lemos visitará o centro.

Truco: se podes cambiar a oración por un adxectivo e o relativo ten un antecedente, é adxectiva.

3. Subordinadas adverbiais

Expresan circunstancias, como un adverbio ou un complemento circunstancial. Os tipos principais e os seus nexos máis habituais son:

• Tempo: cando, mentres, en canto, antes de que, despois de que. Chamareite cando chegue.
• Lugar: onde. Senta onde queiras.
• Modo: como, segundo. Faino como che expliquei.
• Causais: porque, xa que, como, posto que. Non saíu porque chovía.
• Finais: para que, a fin de que, para + infinitivo. Estudou para aprobar. En galego úsase moito o infinitivo conxugado: Traballamos para chegarmos a tempo.
• Condicionais: se, no caso de que, sempre que. Se estudas, aprobarás.
• Concesivas: expresan un obstáculo que non impide a acción principal: aínda que, malia que, por máis que. Aínda que chova, iremos á praia.
• Consecutivas: expresan unha consecuencia: tan... que, tanto... que, así que, de maneira que. Estaba tan canso que adormeceu.
• Comparativas: máis... ca / que, menos... ca / que, tan... como. É máis alto ca o seu irmán.

4. Pasos para analizar unha oración composta

1. Localiza os verbos conxugados: hai tantas oracións como verbos.
2. Busca os nexos (que, se, cando, porque, aínda que...) e marca onde comeza e onde remata cada subordinada.
3. Identifica a oración principal, a que non depende de ningunha outra.
4. Fai as probas de substitución: por iso (substantiva), por un adxectivo (adxectiva) ou por un adverbio ou un complemento circunstancial (adverbial).
5. Se é adverbial, decide o significado: tempo, causa, finalidade, condición, obstáculo, consecuencia...

Atención ao nexo que: pode ser conxunción (substantiva: Dixo que viña) ou relativo (adxectiva: O home que viña). Se ten antecedente e se pode cambiar por o cal / a cal, é relativo.

Lembra tamén que a subordinada pode ir antes ou despois da principal: Se estudas, aprobarás e Aprobarás se estudas teñen a mesma estrutura. Cando a subordinada adverbial vai diante, adoita separarse cunha coma. E non confundas as subordinadas coas coordinadas: en Estudei e aprobei ningunha oración depende da outra.

Exemplos resoltos

Exemplo 1

Os rapaces que viñeron onte preguntaron se había exame.

1. Verbos conxugados: viñeron, preguntaron, había → tres oracións.
2. que viñeron onte: complementa a rapaces (antecedente) → adxectiva de relativo.
3. se había exame: é o que preguntaron (→ preguntaron iso) → substantiva de CD, interrogativa indirecta.
4. Principal: Os rapaces preguntaron.

Exemplo 2

Como non tiña paraugas, mollouse. Aquí como non indica modo: pódese cambiar por xa que («Xa que non tiña paraugas, mollouse»). Logo é unha adverbial causal. Fíxate: o mesmo nexo pode introducir tipos distintos; hai que mirar o significado.

Exercicios