Ikasketetan aurrera egin ahala eta lan-munduan, hizkera jasoagoa eta zehatzagoa behar da: txostenak, azterketak, lan-eskaerak edo aurkezpenak egiteko. Hori da hiztegi akademikoa eta profesionala. Ez da hitz «zailak» erabiltzea; hitz zehatzak eta egoerari egokitutakoak erabiltzea baizik. Ikasgai honetan hiztegi horren ezaugarriak, hitzak sortzeko baliabideak eta terminologia bilatzeko tresnak ikasiko dituzu.
1. Hitz orokorrak eta hitz zehatzak. Hizkera kolokialean aditz eta izen orokorrak erabiltzen ditugu («egin», «gauza», «jarri»). Testu akademikoan aditz zehatzagoak hobesten dira:
2. Lokailuak. Testuaren zatiak lotzen dituzte eta haien arteko harreman logikoa adierazten dute:
3. Hitz-eraketa. Euskarak atzizki emankorrak ditu hitz akademikoak sortzeko:
Kontuz: atzizkiak ez dira edozein hitzi gehitzen; zalantzan, hiztegian begiratu behar da (Euskaltzaindiaren Hiztegi Batua, Elhuyar hiztegia).
4. Terminologia. Jakintza-arlo bakoitzak termino espezifikoak ditu (fotosintesia, inflazioa, aditz-laguntzailea). Euskarazko termino ofizialak Euskalterm terminologia-banku publikoan bilatu daitezke. Termino bat behin definitu ondoren, beti modu berean erabili behar da testu osoan.
5. Erregistro profesionala. Lan-munduko testuetan (mezu elektronikoak, eskaerak) adeitasun-formulak eta zehaztasuna behar dira: «Eskertuko nizuke… bidaliko bazenit», «Erantsita doakizu…», «Zalantzarik izanez gero, jar zaitez nirekin harremanetan.»
1. adibidea: esaldi bat hobetzea. Kolokiala: «Gauza asko begiratu ditugu eta azkenean ikusi dugu ibaia zikin dagoela.» Akademikoa: «Hainbat aldagai aztertu ditugu eta, ondorioz, ibaiaren kutsadura-maila handia dela egiaztatu dugu.» Aldaketak: gauza asko → hainbat aldagai, begiratu → aztertu, ikusi → egiaztatu, eta ondorioz lokailua.
2. adibidea: lokailu egokia aukeratzea. «Proiektuak aurrekontu txikia zuen; ___, emaitza onak lortu zituen.» Bi ideiak kontrajarriak dira (aurrekontu txikia ↔ emaitza onak), beraz aurkaritzako lokailua behar da: hala ere.
3. adibidea: mezu profesionala. «Aupa! Bidali curriculuma, ok?» → «Egun on: Erantsita doakizu nire curriculum vitaea. Eskertuko nizuke jasotzean berrestea. Adeitasunez, Ane Etxeberria.»
4. adibidea: paragrafo akademiko osoa. «Ikerketa honen helburua ikastetxeko energia-kontsumoa aztertzea izan da. Lehenik, hiru hilabeteko datuak bildu ditugu; bigarrenik, ikasgela bakoitzeko kontsumoa alderatu dugu. Emaitzek erakusten dute argiak piztuta geratzen direla jolastorduan. Ondorioz, sentsoreak jartzea proposatzen dugu.» Ikus: aditz zehatzak (aztertu, bildu, alderatu, proposatu), ordena-lokailuak eta ondorio-lokailua.
Hiztegi akademiko eta profesionala zehaztasunean oinarritzen da: aditz eta izen zehatzak, lokailu egokiak, terminologia finkoa eta adeitasun-formulak. Euskarak atzizki emankorrak ditu hitz berriak sortzeko (-keta, -pen, -tza, -tasun, -tzaile), baina zalantzan hiztegia kontsultatu behar da. Euskalterm, Hiztegi Batua eta Elhuyar hiztegia dira tresna nagusiak.
Testu akademiko batean, zein da «datuak begiratu» esateko modu egokiena?
«Ikasle askok ez zuten etxeko lana egin; ___, irakasleak azterketa atzeratu zuen.» Zein lokailu da egokia?
Non bilatu daitezke euskarazko termino ofizialak?
Zein lokailuk adierazten du birformulazioa (gauza bera beste modu batera esatea)?
¿Quieres hacer los ejercicios y guardar tu progreso en Euskara 4. DBH?
Crear cuenta gratis