Proiektu multimedia: dokumentala, podcasta, aldizkaria

Sarrera

Gaur egun informazioa ez da testu idatzien bidez bakarrik zabaltzen: bideoak, audioak eta argitalpen digitalak ere erabiltzen dira. Proiektu multimedia batean hizkuntza idatzia, ahozkoa eta irudia uztartzen dira. Ikasgai honetan hiru formatu landuko ditugu: dokumentala, podcasta eta aldizkaria. Bakoitzaren ezaugarriak eta prestatzeko urratsak ikasiko dituzu.

Azalpena

Fase komunak. Edozein proiektu multimediak hiru fase ditu: aurreprodukzioa (gaia aukeratu, dokumentatu, gidoia idatzi, baliabideak antolatu), produkzioa (grabatu, argazkiak atera, testuak idatzi) eta postprodukzioa (editatu, muntatu, zuzendu, argitaratu).

1. Dokumentala. Errealitateko gai bat irudien eta soinuaren bidez aztertzen duen ikus-entzunezko lana da. Elementuak:

• Gidoia: sekuentziak, esatariaren testua (off ahotsa) eta elkarrizketak.
• Plano motak: plano orokorra (lekua osorik), plano ertaina (pertsona gerritik gora), lehen planoa (aurpegia) eta xehetasun-planoa (objektu txiki bat).
• Elkarrizketak: lekukoak edo adituak; galderak aldez aurretik prestatuta.
• Muntaketa: irudiak, soinua, musika eta azpitituluak lotzea.

2. Podcasta. Interneten argitaratzen den audio-saioa da, askotan atalka. Ahotsa da tresna nagusia; beraz, ahoskera garbia, erritmoa eta intonazioa zaindu behar dira. Egitura ohikoa: sintonia eta aurkezpena, gaiaren garapena (elkarrizketa, eztabaida edo kontakizuna), eta agurra. Gidoia idazten da, baina ahoz entzuteko: esaldi laburrak, errepikapen argigarriak eta entzuleari zuzendutako galderak («Inoiz pentsatu duzu…?»).

3. Aldizkaria. Argitalpen idatzia da (paperezkoa edo digitala) eta hainbat genero biltzen ditu:

• Azala: izena, zenbakia, gai nagusien izenburuak eta irudi bat.
• Aurkibidea.
• Albistea: informazio objektiboa, galdera nagusiei erantzuten diena (zer, nor, non, noiz, nola, zergatik).
• Erreportajea: gai bat sakonago aztertzen du, datuekin eta lekukoekin.
• Elkarrizketa: galdera-erantzunak, sarrera labur batekin.
• Iritzi-artikulua: egilearen ikuspegia, argudiatua.

Egile-eskubideak. Beste norbaiten irudiak, musikak edo testuak erabiltzeko baimena behar da. Creative Commons lizentziek erabilera-baldintzak adierazten dituzte (adibidez, egilea aipatzea). Iturriak beti aipatu behar dira.

Adibideak

1. adibidea: plano mota aukeratzea. Dokumental batean baserri osoa eta inguruko mendiak erakutsi nahi dira → plano orokorra. Gero, baserritarrak hitz egiten duenean eta haren aurpegiko emozioa nabarmendu nahi denean → lehen planoa.

2. adibidea: idatzizko testua ahozko gidoi bihurtzea. Idatzia: «Ibaiaren kutsadura-maila, 2025eko neurketen arabera, nabarmen igo da.» Podcasterako: «Gaur ibaiari buruz hitz egingo dugu. Zer gertatu da? Ba, iazko neurketek diote ibaia lehen baino askoz kutsatuago dagoela.» Esaldi laburragoak eta entzuleari zuzendutako galdera erabili dira.

3. adibidea: genero periodistikoa identifikatzea. Testu batek honela hasten da: «Atzo, arratsaldeko bostetan, liburutegi berria ireki zuten Gasteizen.» Datuak objektiboak dira (noiz, non, zer): albistea da.

4. adibidea: podcast-atal baten eskaleta. 00:00-00:30 sintonia eta aurkezpena («Kaixo, entzule! Hau da Gure Ahotsa podcastaren hirugarren atala»). 00:30-02:00 gaiaren sarrera. 02:00-08:00 elkarrizketa herriko bertsolari batekin. 08:00-09:30 laburpena eta ondorioak. 09:30-10:00 agurra eta hurrengo atalaren iragarpena. Eskaletak denbora kontrolatzen eta gaitik ez ateratzen laguntzen du.

Ohiko akatsak

• Gidoirik gabe grabatzea: emaitza nahasia eta luzeegia izaten da.
• Soinu txarra: podcastetan eta dokumentaletan, irudia baino garrantzitsuagoa da askotan; leku isil batean grabatu.
• Irudiak edo musika baimenik gabe erabiltzea: egile-eskubideak urratzen dira.
• Albistean iritzia sartzea: albisteak objektiboa izan behar du; iritzia beste genero batzuetarako da.
• Plano bakarra erabiltzea: plano motak aldatzeak dokumentala biziagoa egiten du.

Laburpena

Proiektu multimedia batek aurreprodukzio, produkzio eta postprodukzio faseak ditu. Dokumentalak irudia, soinua eta gidoia uztartzen ditu, eta plano mota desberdinak erabiltzen ditu. Podcasta ahozko formatua da: ahoskera, erritmoa eta gidoi argia zaindu behar dira. Aldizkariak hainbat genero biltzen ditu (albistea, erreportajea, elkarrizketa, iritzi-artikulua). Formatu guztietan, iturriak aipatu eta egile-eskubideak errespetatu behar dira.

Ariketak