Debate akademikoa eta argudiaketa aurreratua

Sarrera

Debate akademikoa arau jakin batzuen arabera antolatutako eztabaida formala da: bi taldek gai eztabaidagarri bati buruzko jarrera kontrajarriak defendatzen dituzte, txandaka eta denbora mugatuan, eta epaimahai batek erabakitzen du nork argudiatu duen hobeto. Ez da norbere iritzia ozenen esatea, baizik eta argudio sendoak eraikitzea, frogekin babestea eta aurkariaren argudioak modu errespetuzkoan ezeztatzea. Ikasgai honetan debate baten egitura, argudio motak eta errefutatzeko teknikak landuko dituzu.

Azalpena

1. Debatearen elementuak

• Gaia edo galdera: baiezko edo ezezko erantzuna onartzen duen galdera eztabaidagarria: «Mugikorrak debekatu behar al dira ikastetxeetan?».
• Aldeko taldea eta aurkako taldea: bakoitzak jarrera bat defendatzen du. Askotan zozketaz erabakitzen da, eta horregatik bi jarrerak prestatu behar dira.
• Moderatzailea: txandak eta denbora kontrolatzen ditu.
• Epaimahaia: argudioen kalitatea, frogak, errefutazioa eta ahozko adierazpena baloratzen ditu.

2. Egitura ohikoa

1. Hasierako azalpena: talde bakoitzak bere tesia eta argudio nagusiak aurkezten ditu.
2. Errefutazioa: aurkariaren argudioak aztertu eta ahuleziak erakusten dira; norberaren argudioak indartzen dira.
3. Ondorioa: eztabaidaren laburpena eta talde bakoitzaren azken mezua. Ez da argudio berririk sartzen.

3. Argudio baten atalak

Argudio sendo batek hiru atal ditu gutxienez:

• Tesia edo baieztapena: defendatzen dena. «Mugikorrak debekatu behar dira ikasgeletan.»
• Froga edo datua: tesia babesten duen informazioa. «Ikerketa askok erakusten dute jakinarazpenek arreta eteten dutela.»
• Arrazoiketa edo bermea: froga eta tesia lotzen dituen azalpena. «Arreta etengabe eteten bada, ikasketa okerragoa da; beraz, debekuak ikasketa hobetzen du.»

4. Argudio motak

• Datuetan oinarritutakoa: estatistikak eta ikerketen emaitzak.
• Autoritatean oinarritutakoa: gaian adituak diren pertsonen edo erakundeen iritzia (benetan adituak badira).
• Adibidea: kasu zehatz bat, ideia orokorra argitzeko.
• Kausa-ondorioa: zerbaitek beste zerbait eragiten duela erakustea.
• Analogia: antzeko egoera batekin alderatzea.
• Ondorioetan oinarritutakoa: neurri batek izango lituzkeen ondorio onak edo txarrak.

5. Errefutatzeko teknikak

• Frogak zalantzan jartzea: iturria fidagarria al da? Datuak eguneratuak al dira?
• Arrazoiketa ahula erakustea: frogak ez du tesia benetan babesten.
• Kontraadibidea ematea: argudioa betetzen ez den kasu bat.
• Ondorio negatiboak agerian uztea: aurkariaren proposamenak ekarriko lituzkeen arazoak.
• Kontzesioa: aurkariari zerbait onartu eta, ondoren, zergatik ez den nahikoa azaldu: «Egia da mugikorra baliagarria izan daitekeela, baina...».

6. Hizkuntza eta jarrera

Debatean erregistro formala erabiltzen da eta lokailuek diskurtsoa antolatzen dute: lehenik eta behin, gainera, izan ere, hala ere, aitzitik, beraz, ondorioz, laburbilduz. Errespetua ezinbestekoa da: argudioak eztabaidatzen dira, ez pertsonak. Ahotsa argi, begirada entzuleengan eta denbora errespetatu.

Adibideak

1. adibidea. Argudio osoa eraiki. Gaia: «Ikastetxeko jantokian tokiko produktuak erabili behar dira».

Ebazpena: Tesia: tokiko produktuak erabili behar dira. Froga: tokiko produktuek garraio-distantzia laburragoa dute. Arrazoiketa: garraio laburragoak erregai gutxiago behar du eta, beraz, kutsadura gutxiago sortzen du; gainera, inguruko nekazariei laguntzen zaie. Argudio hori kausa-ondorio motakoa da.

2. adibidea. Errefutatu. Aurkariak dio: «Mugikorrak debekatu behar dira, ikasle batek klasean jolasten zuelako suspenditu zuen».

Ebazpena: Kasu bakar batetik ondorio orokorra atera da (orokortze azkarra). Errefutazioa: «Adibide bakar batek ez du erakusten mugikorrak ikasle guztiei kalte egiten dienik; gainera, mugikorra hiztegiak kontsultatzeko edo ariketak egiteko ere erabil daiteke, irakaslearen kontrolpean».

3. adibidea. Kontzesioa erabili. «Egia da etxeko lanek ohitura onak sortzen dituztela; hala ere, gehiegizkoak badira, atsedenerako eta kirolerako denbora kentzen dute, eta horrek ere eragina du errendimenduan».

Ebazpena: Lehen zatian aurkariaren ideia bat onartzen da; «hala ere» lokailuak aldaketa markatzen du eta bigarren zatian norberaren jarrera indartzen da.

4. adibidea. Debaterako prestaketa. Gaia: «Ikastetxeek uniformea derrigortu behar al dute?». Zuen taldeari aurkako jarrera tokatu zaio.

Ebazpena: Lehenik, hiru argudio nagusi aukeratzen dira: (1) adierazpen-askatasuna, (2) familiei eragiten dien kostua, (3) uniformeak ez duela berez ikasketa-emaitzarik hobetzen. Argudio bakoitzarentzat froga bat bilatzen da, iturri fidagarrietatik. Ondoren, aurkariaren argudio posibleak aurreikusten dira (berdintasuna, identitatea) eta haien errefutazioa prestatzen da. Azkenik, txandak banatzen dira eta denbora neurtuz entseatzen da.

Akats ohikoak

• Frogarik gabeko baieztapenak: «Denek dakite» ez da froga.
• Aurkariaren argudioak ez entzutea: errefutazio ona aurkariak benetan esan duenari erantzuten dio.
• Erasoak pertsonari eta ez argudioari.
• Denbora ez errespetatzea edo testua hitzez hitz irakurtzea, entzuleei begiratu gabe.

Laburpena

• Debate akademikoa arauen araberako eztabaida formala da, bi talde eta epaimahai batekin.
• Egitura: hasierako azalpena, errefutazioa eta ondorioa.
• Argudio batek tesia, froga eta arrazoiketa ditu.
• Errefutatzeko: frogak zalantzan jarri, kontraadibideak eman, ondorioak agerian utzi eta kontzesioak egin.
• Erregistro formala, lokailuak eta errespetua ezinbestekoak dira.

Ariketak