O galego é hoxe unha lingua oficial, presente na escola, na administración, nos medios de comunicación e en Internet. Con todo, enfróntase a desafíos importantes: a diminución de falantes entre a mocidade, a presión doutras linguas e as interferencias do castelán. Nesta lección analizaremos onde se fala o galego, cal é a súa situación social e que trazos lingüísticos debes coidar.
1. Onde se fala galego. Fálase en Galicia e tamén, tradicionalmente, nas zonas limítrofes doutras comunidades: o occidente de Asturias (comarca do Eo-Navia), o occidente de León (O Bierzo) e o de Zamora (A Seabra). Ademais, a emigración levou o galego a cidades como Bos Aires ou Montevideo, e hoxe existen comunidades galegas en todo o mundo.
2. A situación social. Segundo as enquisas do Instituto Galego de Estatística, a porcentaxe de persoas que falan habitualmente en galego foi baixando nas últimas décadas, sobre todo entre a xente nova e nas cidades, aínda que a gran maioría da poboación o entende. Isto amosa que coñecer unha lingua non garante usala. Ao mesmo tempo, hai sinais positivos: a aparición de neofalantes, a música en galego con éxito entre a mocidade e a presenza da lingua nas redes sociais.
3. Os medios de comunicación. A Radio Galega e a Televisión de Galicia comezaron a emitir en 1985. Hoxe existen tamén xornais dixitais, revistas, podcasts e canles de vídeo en galego.
4. O estándar e os dialectos. O galego ten tres grandes bloques dialectais (occidental, central e oriental), con diferenzas de pronuncia, morfoloxía e léxico. A lingua estándar é a variedade común e normativa que se usa nos ámbitos formais (ensino, administración, medios). Non substitúe os dialectos: convive con eles.
5. As interferencias lingüísticas.
Coidar a calidade da lingua non significa falar «perfecto»: significa usar o galego con confianza e procurar as formas propias.
Exemplo 1. Corrixir castelanismos.
Frase: «Bueno, entonces quedamos ás cinco, vale?»
Resolución: «Ben, entón quedamos ás cinco, de acordo?» Substituímos bueno por ben, entonces por entón e vale por de acordo.
Exemplo 2. Castelanismo, hipergaleguismo ou forma correcta?
Clasifica: a) culler; b) Madril; c) apellido.
Resolución: a) forma correcta; b) hipergaleguismo (a forma correcta é Madrid); c) castelanismo (a forma correcta é apelido).
Exemplo 3. Interpretar un dato.
Afirmación: «Case toda a poboación galega entende o galego, pero non todos o falan habitualmente».
Resolución: indica que o problema principal do galego non é o coñecemento, senón o uso. Por iso as medidas de normalización tratan de crear ocasións e espazos onde usalo.
Exemplo 4. Corrixir un texto breve.
Texto: «O sábado fun cos meus amigos á praia. Llevamos bocadillos e despois xogamos ao fútbol ata que se fixo de noite. Bueno, foi un día xenial.»
Resolución: «O sábado fun cos meus amigos á praia. Levamos bocadillos e despois xogamos ao fútbol ata que se fixo de noite. Ben, foi un día xenial.» Corriximos o castelanismo llevamos (o verbo galego é levar: levamos) e a muleta bueno (ben). O resto das formas son correctas.
Cal é a forma correcta en galego da palabra castelá «cuchara»?
A forma «Madril» é un exemplo de...
En que territorio fóra de Galicia se fala tradicionalmente galego?
Que é a lingua estándar?
¿Quieres hacer los ejercicios y guardar tu progreso en Lingua Galega e Literatura - 4.º ESO?
Crear cuenta gratis