Desde a chegada da democracia, a literatura galega viviu un período de normalidade e crecemento sen precedentes: multiplicáronse as editoriais, os premios, os lectores e os xéneros. Hoxe escríbense en galego novelas policiais, históricas, fantásticas e xuvenís, poesía de vangarda e teatro profesional. Nesta lección coñecerás as principais tendencias e algúns dos seus autores e autoras.
1. O contexto. O Estatuto de Autonomía (1981) e a Lei de normalización lingüística (1983) favoreceron a presenza do galego no ensino e nos medios. Ao carón da editorial Galaxia (fundada en 1950) apareceron outras, como Edicións Xerais (1979), e creáronse numerosos premios literarios. A literatura infantil e xuvenil cobrou gran importancia grazas á escola.
2. A narrativa. Desde os anos oitenta a novela galega abre camiño á variedade de xéneros e busca un público amplo:
Son frecuentes a novela negra, a novela histórica (moitas veces sobre a memoria da guerra e a posguerra), a ficción científica e a literatura xuvenil.
3. A poesía. A partir dos anos oitenta a poesía galega renóvase con voces moi diversas. Desde os noventa destaca especialmente a poesía escrita por mulleres, que trata o corpo, a identidade, o feminismo e a experimentación coa linguaxe. Algunhas autoras salientables son Xela Arias (Denuncia do equilibrio, 1986), á que se lle dedicou o Día das Letras Galegas de 2021, Chus Pato, Olga Novo e Yolanda Castaño. A poesía actual achégase tamén á música, á performance e ás redes.
4. O teatro. O teatro galego profesionalizouse nos anos oitenta. En 1984 creouse o Centro Dramático Galego, compañía pública que produce espectáculos en galego. Entre os dramaturgos destaca Roberto Vidal Bolaño, homenaxeado no Día das Letras Galegas de 2013. Hoxe conviven compañías privadas, festivais e salas alternativas, e son habituais o humor, a crítica social e a mestura de linguaxes (texto, música, vídeo).
Exemplo 1. Clasificar obras por xénero.
Tarefa: indica o xénero de O lapis do carpinteiro, Denuncia do equilibrio e dunha obra estreada polo Centro Dramático Galego.
Resolución: O lapis do carpinteiro é narrativa (novela); Denuncia do equilibrio é poesía (poemario); a obra do Centro Dramático Galego é teatro, porque é un texto pensado para ser representado.
Exemplo 2. Recoñecer trazos da literatura actual.
Tarefa: unha novela publicada en 2005 narra a vida dunha muller nunha aldea durante a posguerra e alterna capítulos do pasado e do presente. Que tendencia da narrativa actual representa?
Resolución: representa a novela histórica e da memoria, moi presente na narrativa galega actual, e usa unha estrutura temporal non lineal (alternancia de tempos), recurso habitual na novela contemporánea.
Exemplo 3. Comentar un tema.
Tarefa: explica por que a memoria da Guerra Civil aparece con frecuencia na narrativa galega actual.
Resolución: durante a ditadura non se podía falar abertamente da represión. Coa democracia, moitos escritores, como Manuel Rivas en O lapis do carpinteiro, recuperaron esas historias para darlles voz ás vítimas e para que as novas xeracións coñezan o pasado. A literatura convértese así nunha forma de memoria colectiva.
Quen escribiu a novela O lapis do carpinteiro (1998)?
Que institución pública, creada en 1984, produce teatro profesional en galego?
A que poeta se lle dedicou o Día das Letras Galegas de 2021?
Cal destas afirmacións describe mellor a narrativa galega actual?
¿Quieres hacer los ejercicios y guardar tu progreso en Lingua Galega e Literatura - 4.º ESO?
Crear cuenta gratis