Un texto non é unha simple suma de oracións. Para que funcione ten que estar ben adaptado á situación, ter sentido de principio a fin e manter as súas partes ben unidas. Ademais, os textos non son todos iguais: non se escribe do mesmo xeito unha noticia, unha receita ou un artigo de opinión. Nesta lección estudamos as tipoloxías textuais e as propiedades do texto: adecuación, coherencia e cohesión.
Clasificamos os textos segundo a súa intención comunicativa e a súa estrutura:
Na práctica, moitos textos son mixtos: unha novela combina narración, descrición e diálogo. Clasifícase polo tipo que predomina.
Adecuación. O texto axústase á situación comunicativa: finalidade, receptor, canle e grao de formalidade. Unha solicitude ao director do centro require rexistro formal («Solicito que...»), mentres unha mensaxe a un amigo admite un rexistro coloquial. Non é adecuado usar expresións vulgares nun traballo académico nin tecnicismos innecesarios cun neno pequeno.
Coherencia. O texto ten unidade de sentido: trata un tema central, a información avanza de forma ordenada (progresión temática: cada oración engade algo novo ao que xa se sabe), non hai contradicións e o que se di encaixa co coñecemento do mundo. Ten tamén unha estrutura clara (introdución, desenvolvemento e conclusión, ou a propia do tipo de texto).
Cohesión. As oracións están ligadas por mecanismos lingüísticos: repeticións e sinónimos, pronomes que se refiren a algo xa dito, elipses e conectores. A cohesión é a «cola» visible que fai que a coherencia se note na superficie do texto.
Moitos manuais engaden a corrección: respectar a norma ortográfica, morfolóxica e sintáctica.
Exemplo 1. Identifica o tipo de texto: «Para facer a masa, mestura a fariña co fermento. Despois engade a auga morna e amasa durante dez minutos».
Resolución: usa imperativos (mestura, engade, amasa) e indica pasos ordenados para lograr un obxectivo. É un texto instrutivo.
Exemplo 2. Que propiedade falla? «O meu irmán é fillo único e sempre xoga comigo ao fútbol».
Resolución: se ten un irmán, non pode ser fillo único. Hai unha contradición, polo que falla a coherencia.
Exemplo 3. Que propiedade falla nesta mensaxe enviada á directora para pedir unha reunión? «Ei, tía, a ver cando quedamos para falar do meu.»
Resolución: o contido ten sentido, pero o rexistro coloquial non corresponde a unha situación formal. Falla a adecuación. Versión adecuada: «Estimada directora: gustaríame solicitar unha reunión para tratar a miña situación académica».
Exemplo 4. Clasifica: «Na miña opinión, os deberes deberían reducirse, porque os estudantes necesitan tempo para descansar. Polo tanto, propoño...». Hai unha opinión (na miña opinión), un argumento (porque...) e unha conclusión (polo tanto): texto argumentativo.
Exemplo 5. Analiza: «A Torre de Hércules, na Coruña, é un faro de orixe romana. Construíuse no século I ou II e aínda hoxe segue en funcionamento. Desde 2009 é Patrimonio da Humanidade». Tema: a Torre de Hércules. Intención: informar de xeito obxectivo, polo que é expositivo. Estrutura: identificación, historia e recoñecemento actual. Rexistro formal e adecuado a un público xeral. Cohesión: elipse do suxeito ([a torre] construíuse) e conector e.
«A célula é a unidade básica dos seres vivos. Está formada por membrana, citoplasma e material xenético.» Que tipo de texto predomina?
Que propiedade textual se incumpre se nun traballo de clase escribes «isto mola un montón, tío»?
«Onte choveu todo o día sen parar. Pasamos a tarde na praia tomando o sol baixo un ceo despexado.» Que propiedade falla?
Que tipo de texto adoita usar imperativos e pasos numerados?
¿Quieres hacer los ejercicios y guardar tu progreso en Lingua Galega e Literatura - 3.º ESO?
Crear cuenta gratis