Avaliación e reflexión

Introdución

Aprender non remata cando entregamos un traballo. Unha parte esencial da aprendizaxe é avaliar o que fixemos e reflexionar sobre como o fixemos: que nos saíu ben, que debemos mellorar e que imos facer de distinto a próxima vez. Nesta lección aprenderás a autoavaliar e coavaliar textos orais e escritos en galego con ferramentas concretas: as rúbricas, as listas de control e o cartafol de aprendizaxe.

Explicación

Tipos de avaliación

• Autoavaliación: cada persoa valora o seu propio traballo.
• Coavaliación: os compañeiros e compañeiras valoran o traballo uns dos outros.
• Heteroavaliación: avalía outra persoa con máis coñecementos, normalmente o profesorado.

As tres complétanse. A autoavaliación desenvolve a autonomía; a coavaliación ensínanos a mirar textos alleos con criterio e a dar e recibir críticas con respecto.

A rúbrica

Unha rúbrica é unha táboa que indica os criterios que se van valorar (por exemplo, adecuación, coherencia, cohesión e corrección) e describe varios niveis de logro para cada un (por exemplo, de 1 a 4). Serve para saber de antemán o que se pide e para avaliar de maneira obxectiva.

• Adecuación: o texto axústase á situación, ao destinatario e ao rexistro (formal ou informal).
• Coherencia: as ideas teñen sentido, seguen unha orde lóxica e non se contradín.
• Cohesión: as partes están ben conectadas con conectores (porén, polo tanto, ademais) e referencias (pronomes, sinónimos).
• Corrección: ortografía, morfoloxía e sintaxe segundo a normativa do galego.

A lista de control

É unha lista de preguntas de si ou non para revisar un texto antes de entregalo: «Puxen título?», «Usei parágrafos?», «Revisei os acentos diacríticos (é, á, nós)?», «Evitei castelanismos como *entonces no canto de entón?».

O cartafol de aprendizaxe

O cartafol recolle traballos feitos ao longo do curso, os borradores e as versións corrixidas, e unha breve reflexión sobre cada un. Permite ver a evolución: comparar un texto de setembro cun de xuño é a mellor proba do que se aprendeu.

Como reflexionar

Unha boa reflexión responde a tres preguntas: Que aprendín? Que dificultades tiven e como as resolvín? Que vou mellorar e como? Debe ser concreta: «Teño que mellorar a ortografía» é pouco útil; «Confundo se non e senón; vou repasar a regra e revisar ese punto en cada texto» é unha reflexión útil.

Como dar unha boa valoración a un compañeiro

• Comeza por algo positivo e concreto.
• Sinala un ou dous aspectos para mellorar, con exemplos do texto.
• Propón unha solución.
• Fala do texto, nunca da persoa.

Exemplos resoltos

Exemplo 1. Un alumno escribe nunha carta formal ao concello: «Ola, colegas! Queremos máis bancos no parque». Que criterio da rúbrica falla?

Resolución: falla a adecuación: unha carta formal a unha institución require un rexistro formal («Estimados señores:» ou «Á atención da concelleira…»), non un saúdo coloquial.

Exemplo 2. Converte esta reflexión vaga nunha útil: «A exposición oral saíume regular».

Resolución: «Na exposición oral lin demasiado o papel e mirei pouco ao público. A próxima vez prepararei un guión só con palabras clave e ensaiarei diante da familia para controlar o tempo de tres minutos».

Exemplo 3. Valora este parágrafo dun compañeiro con respecto: «Galicia ten moitos ríos. O Miño é o máis longo. Gústame o futbol».

Resolución: «As dúas primeiras oracións están ben relacionadas e o dato do Miño é correcto. A terceira oración non ten que ver co tema, polo que rompe a coherencia: podes eliminala ou substituíla por outro dato sobre os ríos. Ademais, en galego escríbese fútbol, con til».

Para lembrar

• Avaliar non é só poñer nota: é un medio para aprender.
• A rúbrica describe criterios e niveis; a lista de control serve para revisar antes de entregar; o cartafol mostra a evolución ao longo do curso.
• Os catro criterios básicos dun texto son adecuación, coherencia, cohesión e corrección.
• Unha boa reflexión é concreta e remata cun plan de mellora.

Exemplo de lista de control para un texto argumentativo: 1) A tese aparece clara ao principio? 2) Hai polo menos dous argumentos diferentes? 3) Usei conectores como en primeiro lugar, ademais e en conclusión? 4) Revisei os acentos diacríticos e os castelanismos? 5) O texto remata cunha conclusión que recolle a tese? Se respondes «non» a algunha pregunta, xa sabes que parte tes que reescribir antes de entregar.

Exercicios