Debate e presentación académica

Debate e presentación académica

Falar en público é unha capacidade que se aprende. Nesta lección estudamos dous xéneros orais formais: o debate, no que varias persoas defenden posturas distintas sobre un tema, e a presentación académica, na que unha persoa ou un equipo expón un tema diante dun público.

O debate

Un debate é unha discusión organizada sobre un tema polémico, é dicir, un tema sobre o que hai opinións diferentes. Non se trata de berrar nin de gañar a calquera prezo, senón de convencer con razóns e de escoitar as dos demais.

Participantes:

• Moderador ou moderadora: presenta o tema e os participantes, dá as quendas de palabra, controla o tempo e, ao final, resume as posturas.
• Participantes: defenden unha postura, normalmente en dous equipos (a favor e en contra).
• Público: escoita e, ás veces, fai preguntas ou vota.

Fases: presentación do tema; exposición inicial de cada equipo; quendas de réplica, nas que cada equipo responde aos argumentos do outro; e conclusións.

Como se argumenta

A tese é a idea que se defende. Os argumentos son as razóns que a apoian. Hai varios tipos:

• Datos e estatísticas, sempre con fonte fiable.
• Exemplos concretos.
• Autoridade: a opinión dunha persoa experta no tema.
• Causa e consecuencia: «se facemos isto, ocorrerá aquilo».
• Experiencia persoal: válida, pero máis feble, porque é un só caso.

Un contraargumento é un argumento que se opón á nosa tese. Un bo debatedor ou debatedora prevé os contraargumentos e refútaos, é dicir, demostra que non son válidos ou que pesan menos.

Hai que evitar as falacias, razoamentos que parecen válidos pero non o son. As máis comúns son o ataque persoal (criticar a persoa en lugar das súas ideas) e a xeneralización apresurada (sacar unha conclusión xeral dun só caso).

Normas do debate

• Respectar a quenda de palabra e non interromper.
• Escoitar con atención para poder responder.
• Usar un rexistro formal e un ton respectuoso.
• Axustarse ao tempo marcado.

A presentación académica

Preparación. Antes de falar hai que saber o tema, o público e o obxectivo; buscar información en fontes fiables; e facer un guión coas ideas principais.

Estrutura:

• Introdución: saúdo, presentación do tema e explicación das partes que se van tratar.
• Desenvolvemento: tres ou catro ideas principais, ben ordenadas e con exemplos.
• Conclusión: resumo das ideas, mensaxe final e quenda de preguntas.

Linguaxe. Na presentación coidamos tres tipos de linguaxe:

• Verbal: rexistro formal, vocabulario preciso e conectores que ordenan o discurso (en primeiro lugar, a continuación, ademais, porén, en conclusión).
• Paraverbal: volume, ritmo, entoación e pausas.
• Non verbal: mirada ao público, xestos naturais e postura.

Apoio visual. As diapositivas deben ter poucas palabras, imaxes claras e as fontes citadas. Non se len: serven de axuda.

Erros frecuentes ao falar en público

• Ler o papel ou as diapositivas en vez de falar ao público.
• Falar demasiado rápido polos nervios.
• Usar muletas como «bueno», «pues» ou «eh» (en galego, se necesitamos un enlace, podemos usar ben, pois ou entón).
• Non ensaiar: ensaiar en voz alta polo menos dúas veces dá seguridade e permite controlar o tempo.

Exemplos resoltos

Exemplo 1. Tema do debate: «Deberían prohibirse os teléfonos móbiles no recreo?». Formula a tese do equipo a favor, dous argumentos e a refutación dun contraargumento.

Solución: Tese: «Os móbiles deberían prohibirse no recreo». Argumento 1 (causa e consecuencia): sen móbil, o alumnado xoga e conversa máis. Argumento 2 (experiencia): nas excursións da clase, cando non levamos o móbil, xogamos e falamos máis entre nós. Contraargumento do outro equipo: «O móbil é necesario para avisar á familia». Refutación: «En caso de urxencia, o centro dispón de teléfono para avisar á familia».

Exemplo 2. Identifica o erro: «Non lle fagades caso a Antía, que sempre chega tarde á clase».

Solución: é unha falacia de ataque persoal: en vez de responder ás ideas de Antía, critícase a súa conduta, que non ten relación co tema.

Exemplo 3. Escribe a introdución dunha presentación sobre a reciclaxe.

Solución: «Bos días a todos e a todas. Hoxe imos falar da reciclaxe. En primeiro lugar, explicaremos que é; a continuación, veremos que se bota en cada colector; e, por último, propoñeremos tres accións para o noso instituto».

Exercicios