O galego é a lingua propia de Galicia. Fálase desde hai máis de mil anos, pero durante séculos foi apartado dos usos formais (a escola, a administración, a igrexa, a prensa) e quedou reservado para a casa, o traballo no campo e o mar. Nesta lección imos ver que é a normalización lingüística, que leis protexen o galego e cal é a súa situación hoxe.
Unha lingua está normalizada cando se pode usar con naturalidade en todos os ámbitos da vida: na familia, na rúa, no instituto, nos xulgados, nos medios de comunicación, na ciencia ou en internet. Unha lingua está minorizada cando, aínda que a fale moita xente, non chega a algúns destes ámbitos ou ten menos prestixio social.
A palabra normalización designa o proceso que busca que unha lingua minorizada recupere todos eses usos. Non se debe confundir coa normativización, que é a fixación dunha norma común para escribir a lingua: ortografía, morfoloxía e léxico.
Chámase diglosia á situación en que dúas linguas conviven nunha mesma sociedade, pero cada unha ten funcións distintas: unha úsase nos ámbitos de prestixio (administración, ensino, medios) e a outra nos ámbitos familiares e informais. Durante moito tempo, en Galicia o castelán foi a lingua de prestixio e o galego a lingua da casa. Esta repartición non é natural: é o resultado de factores históricos e produce un conflito lingüístico, porque a lingua con menos prestixio vai perdendo falantes.
Non hai que confundir a diglosia co bilingüismo. O bilingüismo é a capacidade dunha persoa para falar dúas linguas; a diglosia é unha situación social de desigualdade entre linguas.
Un prexuízo lingüístico é unha idea falsa sobre unha lingua ou sobre as persoas que a falan. Algúns prexuízos que se escoitaron sobre o galego son:
Ademais, en 1982 a Real Academia Galega e o Instituto da Lingua Galega aprobaron as Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego, que se reformaron en 2003. Iso é normativización: grazas a ela, todo o mundo escribe o galego da mesma maneira.
Hoxe o galego é oficial, ensínase en todos os centros educativos, hai unha televisión e unha radio públicas en galego e cada ano, o 17 de maio, celébrase o Día das Letras Galegas. Con todo, os inquéritos do Instituto Galego de Estatística (IGE) mostran que o número de persoas que falan habitualmente galego baixou nas últimas décadas, sobre todo entre a xente nova e nas cidades. Unha das causas principais é que moitas familias deixaron de transmitir a lingua aos fillos e fillas.
Por iso a normalización depende tamén de cada falante: usar o galego cos amigos, nas redes sociais ou nas tendas axuda a que a lingua siga viva.
Exemplo 1. Le esta situación: «Na casa de Brais falan galego, pero cando van ao médico ou ao banco cambian ao castelán porque lles parece máis educado». Que fenómeno é?
Solución: é un caso de diglosia: o galego queda para a familia e o castelán para os ámbitos que se consideran de prestixio. A idea de que o castelán é «máis educado» é un prexuízo lingüístico.
Exemplo 2. Indica se cada acción é normalización ou normativización: a) Un concello decide rotular todas as rúas en galego. b) A Academia decide como se escribe unha palabra nova.
Solución: a) é normalización, porque aumenta o uso social da lingua; b) é normativización, porque fixa a norma escrita.
Exemplo 3. Que lei di que o galego é a lingua propia de Galicia?
Solución: o Estatuto de Autonomía de Galicia (1981), no seu artigo 5.
Que é a diglosia?
En que ano se aprobou o Estatuto de Autonomía de Galicia?
Cal destas frases é un prexuízo lingüístico?
Cal destas accións é un exemplo de normativización?
¿Quieres hacer los ejercicios y guardar tu progreso en Lingua Galega e Literatura - 1.º ESO?
Crear cuenta gratis