En castelán hai tempos compostos, que se forman co verbo haber e un participio: he cantado, había cantado. En galego non temos tempos compostos: o sistema verbal galego usa formas simples, dunha soa palabra. Por iso, cando pasamos unha oración do castelán ao galego, temos que cambiar a forma composta por unha forma simple. Nesta lección imos ver como se fai e que significa a construción ter + participio.
Aínda que non teñamos tempos compostos, o participio existe e úsase moito. Fórmase así:
Algúns participios son irregulares: facer → feito, dicir → dito, escribir → escrito, ver → visto, poñer → posto, abrir → aberto.
Onde o castelán usa o pretérito perfecto composto (he cantado), o galego usa o pretérito, que é unha forma simple:
Exemplos: Hoy he comido sopa → Hoxe comín sopa. Esta semana hemos jugado mucho → Esta semana xogamos moito.
Algúns verbos moi frecuentes teñen o pretérito irregular. Convén aprendelos ben, porque os usamos cada vez que contamos algo que xa pasou:
Exemplo: Este verano he ido a Vigo y he visto el mar → Este verán fun a Vigo e vin o mar.
Para unha acción pasada que ocorreu antes doutra acción pasada, o castelán usa había cantado. O galego usa unha forma simple chamada antepretérito: eu cantara, ti cantaras, el cantara, eles cantaran; eu comera; eu vivira.
Exemplo: Cuando llegué, el tren ya había salido → Cando cheguei, o tren xa saíra.
En galego existe a construción ter + participio, pero non é un tempo composto nin significa o mesmo que he cantado. Serve para falar dunha acción que se repetiu varias veces ata agora:
Por iso, para dicir que fixemos algo unha vez, non usamos teño comido, senón comín. E nunca debemos dicir eu hei comido: esa forma non existe en galego.
Exemplo 1. Traduce: Esta mañana he escrito una carta.
Paso 1: he escrito é un pretérito perfecto composto castelán.
Paso 2: en galego usamos o pretérito do verbo escribir: escribín.
Solución: Esta mañá escribín unha carta.
Exemplo 2. Traduce: Cuando llegamos, mi abuela ya había hecho la comida.
Paso 1: llegamos → chegamos.
Paso 2: había hecho é unha acción anterior a outra acción pasada; en galego usamos o antepretérito de facer: fixera.
Solución: Cando chegamos, a miña avoa xa fixera a comida.
Exemplo 3. Corrixe: Onte teño xogado ao fútbol.
Foi unha soa vez e onte, así que usamos o pretérito: Onte xoguei ao fútbol.
Exemplo 4. Traduce: Nunca he visto un lobo, pero mi abuelo ha visto muchos.
Paso 1: he visto → pretérito de ver: vin.
Paso 2: ha visto → pretérito de ver na terceira persoa: viu. A forma ha visto non existe en galego.
Solución: Nunca vin un lobo, pero o meu avó viu moitos.
Como se di en galego «Hoy he comido sopa»?
Cal é o participio do verbo «facer»?
Que expresa a oración «Teño ido moitas veces á praia»?
Como se di en galego «Cuando llegué, el tren ya había salido»?
¿Quieres hacer los ejercicios y guardar tu progreso en Lingua Galega - 4.º Primaria?
Crear cuenta gratis